សេដ្ឋកិច្ចរបស់ថៃបានរងការខាតបង់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររហូតដល់ ៦០ ប៊ីលានបាត ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ដោយសារតែការឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញយ៉ាងរីករាលដាល ខណៈដែលប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់បានធ្លាក់ខ្លួនជាជនរងគ្រោះនៃល្បិចឆបោកតាមទូរស័ព្ទ និងសារ SMS ដ៏ទំនើបៗ។ ប៉ូលីសភូមិន្ទថៃ (RTP) បានរាយការណ៍ថា មានករណីឆបោកតាមអនឡាញជាង ៤០០,០០០ ករណី នៅក្នុងត្រីមាសទីមួយនៃឆ្នាំ ២០២៤ ដែលនាំឱ្យមានការខាតបង់សរុបស្មើនឹងប្រមាណ ១,៨៩ ប៊ីលានដុល្លារ។[1] ស្រដៀងគ្នានេះដែរ របាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៥ របស់សម្ព័ន្ធប្រឆាំងការឆបោកពិភពលោក (GASA) បានរកឃើញថា ៧២ ភាគរយនៃមនុស្សពេញវ័យជនជាតិថៃដែលត្រូវបានអង្កេត បានជួបប្រទះការប៉ុនប៉ងឆបោក ដោយក្នុងនោះ ៦០ ភាគរយត្រូវបានគេបោកប្រាស់ក្នុងរយៈពេល ១២ ខែចុងក្រោយ ហើយ ១៤ ភាគរយបានខាតបង់ប្រាក់ជាមធ្យម ៤០៨ ដុល្លារក្នុងម្នាក់។[2]
ដោយយល់ឃើញពីទម្ងន់នៃការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏សន្ធឹកសន្ធាប់ទាំងនេះ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោកស្រី ភែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា (Paetongtarn Shinawatra) បានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំលើមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកដែលប្រតិបត្តិការតាមបណ្តោយព្រំដែន ថៃ-មីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងខេត្តតាក (Tak)។ មនុស្សចំនួន ៧,០០០ នាក់ត្រូវបានជួយសង្គ្រោះពីមជ្ឈមណ្ឌលហៅទូរស័ព្ទ (Call Centers) ខុសច្បាប់ដែលប្រតិបត្តិការក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងបី រួមមាន កម្ពុជា និងឡាវ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជម្រកប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់ក្រុមឧក្រិដ្ឋជនដែលប្រតិបត្តិការឆបោកជាច្រើនរូបភាព។[3] យុទ្ធនាការបង្ក្រាបទាំងនោះ ក៏បានឈានដល់ការបញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញនូវជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីជាង ៨០ នាក់ និងជនជាតិចិន ៩៤ នាក់ផងដែរ។[4] ប្រតិបត្តិការឆបោកទាំងនេះបានបង្ខាំងមនុស្សរាប់ពាន់នាក់តាំងពីច្រើនឆ្នាំមុន ដោយមានជនរងគ្រោះមកពី តៃវ៉ាន់ ចិន ហុងកុង ម៉ាកាវ និងវៀតណាម ដែលជំរុញឱ្យមានការឆ្លើយតបពីរដ្ឋាភិបាលរៀងៗខ្លួន។[5]
ផ្ទុយមកវិញ បើទោះបីជាមានការបង្ហាញឥរិយាបថនយោបាយផ្ទៃក្នុងលើបញ្ហាច្បាប់ និងសណ្តាប់ធ្នាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលជាក់ស្តែងសម្រេចបានតិចតួចនៅឡើយ នៅក្នុងដែនថ្មីបំផុតនៃការគម្រាមកំហែងសន្តិសុខមិនមែនបែបប្រពៃណី (Non-traditional security threats) នៅក្នុងប្រទេសថៃ និងតំបន់ជុំវិញ។ អត្ថបទសង្ខេបនេះ វិភាគអំពីស្ថានភាពសន្តិសុខមិនមែនបែបប្រពៃណី ក្នុងបរិបទនៃការឆបោកតាមអនឡាញទាំងនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងឆ្លងដែនទៅកាន់ប្រទេសជិតខាងដូចជា មីយ៉ាន់ម៉ា និងកម្ពុជា។ ចំណុចស្នូលនៃការវិភាគខាងមុខនេះគឺថា បើគ្មានការកែលម្អសំខាន់ៗលើការអនុវត្តច្បាប់ និងវឌ្ឍនភាពសន្តិសុខបែបប្រពៃណីក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ឱ្យបានទូលំទូលាយទេនោះ ប្រជាពលរដ្ឋថៃ និងជនបរទេសជាច្រើននឹងនៅតែបន្តក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនដ៏រហ័សរហួនទាំងនេះជាមិនខាន។
ការតស៊ូមិនមែនជារឿងឥតប្រយោជន៍ឡើយ
នៅពេលដែលលោកស្រី ភែថងថាន (Paetongtarn) បានឡើងកាន់តំណែងក្នុងបក្សភឿថៃ ជំនួសលោក សេដ្ឋា ថវីស៊ីន (Srettha Thavisin) ដែលត្រូវបានដកចេញពីតំណែងក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបទល្មើសតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត ការឆបោក និងបទល្មើសឆ្លងដែន គឺជាអាទិភាពគោលនយោបាយមួយក្នុងចំណោមអាទិភាពទាំងដប់ និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរបៀបវារៈរបស់រដ្ឋាភិបាល។[6] នៅពេលដែលតារាម៉ូដែល និងតារាសម្តែងជនជាតិចិនម្នាក់ ត្រូវបានគេចាប់ពង្រត់ពីទឹកដីថៃទៅកាន់មីយ៉ាន់ម៉ាដែលជាប្រទេសជិតខាង[7] សម្ពាធពីជនជាតិចិនជាង ១០,០០០[8] នាក់ដែលបានភ័យស្លន់ស្លោ និងបានលុបចោលការធ្វើដំណើរមកកម្សាន្តនៅថៃក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី បានជំរុញឱ្យមានការពិនិត្យឡើងវិញនូវគោលនយោបាយផ្សេងៗ រួមទាំងសេចក្តីព្រាងវិសោធនកម្មច្បាប់សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិត ឆ្នាំ ២០១៩ របស់ថៃ[9] ក៏ដូចជាការបង្កើនការត្រួតពិនិត្យលើបណ្តាញឌីជីថល និងការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ក្រោមច្បាប់សេវាកម្មវេទិកាឌីជីថលឆ្នាំ ២០២២ របស់ព្រះរាជាណាចក្រថៃផងដែរ។[10]
លោកស្រី ភែថងថាន មានឆន្ទៈយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការកែលម្អទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជិតខាង ដោយបញ្ជាក់ពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរួមគ្នាដើម្បីដោះស្រាយការឆបោកតាមអនឡាញ។[11] ដើម្បីកាត់បន្ថយការភ័យខ្លាចនៅក្នុងប្រទេស ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋរបស់ចិនបានចាប់ផ្តើមកត់សម្គាល់ភ្លាមៗអំពីភាពខុសគ្នានៃចំនួនករណីឆបោក បន្ទាប់ពីចរន្តអគ្គិសនីត្រូវបានកាត់ផ្តាច់នៅក្នុងតំបន់នានានៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលជាកន្លែងតាំងនៅនៃមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកទាំងនោះ ដោយបានរាយការណ៍ថា ចំនួនករណីបទល្មើសអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងប្រទេសថៃបានថយចុះ ២០ ភាគរយ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ៥ ខែកុម្ភៈ ឬក្នុងរយៈពេលប្រហែលប្រាំសប្តាហ៍។[12] ភ្លាមៗបន្ទាប់មក ថៃបានធ្វើការផ្លាស់ប្តូរមួយចំនួនចំពោះព្រះរាជក្រឹត្យស្តីពីវិធានការបង្ការ និងបង្ក្រាបបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យា ដោយបន្ថែមបន្ទុកកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ធនាគារ និងការដាក់ទោសទណ្ឌចំពោះការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនខុសច្បាប់។ ច្បាប់នេះក៏ព្យាយាមបង្កើតឱ្យមានការសងជំងឺចិត្តសម្រាប់ជនរងគ្រោះផងដែរ។[13]
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកនីតិកម្មទាំងនេះ មានសង្ឃឹមតិចតួចណាស់ក្នុងការទប់ស្កាត់បញ្ហាដែលមានទំហំដ៏ធំធេងនេះ។ ជនល្មើសច្រើនតែជាសមាជិកដែលគ្មានឈ្មោះ គ្មានមុខមាត់ នៃសហគ្រាសឧក្រិដ្ឋកម្មដែលប្រតិបត្តិការនៅក្រៅដែនសមត្ថកិច្ចនៃច្បាប់។ ក្រុមឧក្រិដ្ឋជននៅតែបន្តប្រតិបត្តិការនៅក្នុងតំបន់ ម្យ៉ាវ៉ាឌី (Myawaddy) នៃប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដែលភាគច្រើនជាតំបន់គ្មានច្បាប់ បើទោះបីជាមានការបង្ក្រាបកាលពីដើមឆ្នាំ ២០២៥ ក៏ដោយ។ របាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៣ របស់ការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (OHCHR) បានរកឃើញថា មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១២០,០០០ នាក់ត្រូវបានជួញដូរនៅទូទាំងមីយ៉ាន់ម៉ា និង ១០០,០០០ នាក់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា[14] ដែលអាចនឹងនៅតែត្រូវបានបង្ខាំង និងបង្ខំឱ្យធ្វើការឆបោកតាមអនឡាញដើម្បីរកចំណូលយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ នៅពេលនោះ លោក រង្ស៊ីម៉ាន់ រ៉ូម (Rangsiman Rome) សមាជិកសភាមកពីគណបក្សប្រជាជន (People’s Party) បានប៉ាន់ប្រមាណថា ចំនួនអ្នកឆបោកនៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាមានប្រហែល ៣០០,០០០ នាក់ កំពុងធ្វើការនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលធំៗចំនួន ៤០។[15]
ធម្មជាតិនៃសហគ្រាសឆបោកដែលរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលក្នុងនោះបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនធ្វើការជួញដូរ ឬល្បួងជនបរទេសជាមួយនឹងការសន្យាក្លែងក្លាយនូវការងារដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់នៅក្នុងតំបន់ បានធ្វើឱ្យការកេងប្រវ័ញ្ចមានសភាពសាមញ្ញជាងការកាត់ទោសទៅទៀត។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការឆ្មក់បង្ក្រាប មនុស្សជាច្រើនដែលជាប់អន្ទាក់ត្រូវបានគេបញ្ចុះបញ្ចូលថា ពួកគេកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់អាជីពក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន (IT) វិស្វកម្ម ឬសេវាកម្មអតិថិជន ហើយការឆបោកជាច្រើនគឺជាការលាយឡំគ្នាដ៏ស្មុគស្មាញនៃការបោកប្រាស់រូបិយប័ណ្ណគ្រីបតូ (Cryptocurrency) ការបោកប្រាស់ទិញទំនិញតាមបណ្តាញសង្គម ក៏ដូចជាការបោកប្រាស់ជាច្រើនទម្រង់តាមរយៈ WhatsApp, Instagram និង Facebook។[16] រឿងរ៉ាវមួយចេញពីសារព័ត៌មាន Guardian (ចក្រភពអង់គ្លេស) បានកត់ត្រាអំពីទុក្ខលំបាករបស់បុរសជនជាតិកេនយ៉ាអាយុ ២៦ ឆ្នាំម្នាក់ ដែលបានហោះហើរពីទីក្រុងណៃរ៉ូប៊ី ទៅកាន់ទីក្រុងបាងកក ដើម្បីធ្វើការងារផ្នែកសេវាកម្មអតិថិជន ដោយបានខ្ចីប្រាក់ពីមិត្តភក្តិដើម្បីបង់ថ្លៃជ្រើសរើសបុគ្គលិកជាង ១,៥០០ ដុល្លារ ប៉ុន្តែចុងក្រោយបែរជាជាប់នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលដែលមានរបងព័ទ្ធជិតក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ហើយត្រូវបានក្រុមជីវពលដកហូតលិខិតឆ្លងដែនទៀតផង។[17]
បញ្ហាឆបោករបស់ថៃ កាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញដោយសារតែព្រំដែនមានភាពធូររលុង និងការអនុវត្តច្បាប់ដែលមានអំពើពុករលួយ។ នៅពេលពិចារណាលើប្រទេសកម្ពុជា ដែលទំនាក់ទំនងមានភាពតានតឹង កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរួមគ្នា មិនត្រឹមតែមានលទ្ធភាពតិចតួចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងក្លាយជាប្រធានបទសម្រាប់មនោសញ្ចេតនាជាតិនិយមទៀតផង។ ជាការដឹងឮទូទៅថា ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាមួយចំនួនត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងប្រតិបត្តិការខុសច្បាប់ក្នុងវិស័យជាច្រើន ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈសកម្មភាពសម្របសម្រួលរវាងតួអង្គនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងជនជាតិចិនដីគោក ដែលអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមនោះត្រូវបានជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោក។[18] ខណៈដែលមីយ៉ាន់ម៉ាកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ដោយសារតែការដួលរលំនៃនីតិរដ្ឋរបស់ខ្លួន អ្វីដែលនៅសេសសល់ពីការអនុវត្តច្បាប់ ត្រូវបានចុះខ្សោយដោយសារការធ្វើកូដកម្ម និងការបោះបង់ចោល ទៅចូលរួមជាមួយក្រុមតស៊ូ។[19] ដូច្នេះ គន្លឹះក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងវិបត្តិឆបោកក្នុងប្រទេសថៃ គឺអាស្រ័យជាចម្បងលើវិធីសាស្រ្តសហប្រតិបត្តិការឱ្យបានកាន់តែខ្លាំងក្លាជាងមុន។
កង្វះខាតនៃវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយកម្រិតតំបន់
កង្វះប្រសិទ្ធភាពនៃអាជ្ញាធរថៃក្នុងការទប់ស្កាត់ការជួញដូរមនុស្ស និងការរីករាលដាលនៃការឆបោក ក៏បានជំរុញឱ្យមានការព្រមានពីអង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ ផងដែរ ដែលក្នុងនោះអ្នករាយការណ៍ពិសេសស្តីពីទម្រង់សម័យទំនើបនៃទាសភាព និងការជួញដូរមនុស្ស លោក Tomoya Obokata និងលោកស្រី Siobhán Mullally បានសួររដ្ឋាភិបាលថៃរកព័ត៌មានលម្អិតលើបញ្ហានានា ដូចជាវិធានការទ្វេភាគី ឬពហុភាគីដើម្បីបង្ការ និងដោះស្រាយការជួញដូរមនុស្ស ការកំណត់អត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះ ការបណ្តុះបណ្តាលមន្ត្រីកុងស៊ុល ការគាំទ្រការបញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញ ការឆ្លើយតបក្នុងកម្រិតតំបន់ និងការការពារសាធារណៈ។[20] ថៃមិនមែនជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលទទួលបានលិខិតបែបនេះទេ ខណៈដែលកម្ពុជា និងមីយ៉ាន់ម៉ា ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសទាំងប្រាំបីដែលត្រូវបានផ្ញើលិខិតទៅផងដែរ។ កង្វល់មួយក្នុងចំណោមកង្វល់ទាំងនោះ គឺវិធានការទ្វេភាគី និងពហុភាគី ដែលជាសញ្ញាបង្ហាញពីការលំបាកក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ ប្រសិនបើគ្មានវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយរួមមួយក្នុងកម្រិតតំបន់។ ឧទាហរណ៍ អាស៊ានមានយន្តការដំណើរការចំនួនពីរ គឺក្របខ័ណ្ឌស្តីពីការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងក្របខ័ណ្ឌស្តីពីអភិបាលកិច្ចទិន្នន័យឌីជីថល ដែលត្រូវបានដាក់ឱ្យអនុវត្តក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ និង ២០១៨ រៀងគ្នា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀតនៅមានកម្រិតខ្វះខាតនៅឡើយ។
ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសដាណឺម៉ាកមានច្បាប់ការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនដែលរឹងមាំបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ដែលក្នុងនោះកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ ប្រទេសនេះបានអនុម័តច្បាប់មួយដែលផ្លាស់ប្តូរច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ ដើម្បីធានាថាប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់មានសិទ្ធិលើរាងកាយផ្ទាល់ខ្លួន រួមទាំងលក្ខណៈផ្ទៃមុខ និងសំឡេង។[21] គោលបំណងគឺដើម្បីកំណត់ស្តង់ដារសម្រាប់អឺរ៉ុបក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងសក្តានុពលនៃការបង្កើនការឆបោក និងល្បិចផ្សេងៗទៀតដែលបង្កើតឡើងដោយបច្ចេកវិទ្យា AI Deepfakes (ការបន្លំរូបភាព និងសំឡេងឌីជីថលដែលមានលក្ខណៈដូចមនុស្សពិត)។ ប្រទេសអាស៊ានវិញ មានកម្រិតគុណភាពខុសៗគ្នា។ បើតាមគណៈកម្មាធិការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន (PDPC) ការកែសម្រួលចុងក្រោយបង្អស់របស់ថៃ បានកំណត់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរចំពោះការរំលោភលើទិន្នន័យបុគ្គលសម្រាប់សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម រហូតដល់ជាប់ពន្ធនាគារមួយឆ្នាំ ឬពិន័យជាប្រាក់ ១០០,០០០ បាត។[22] សិង្ហបុរីនាំមុខគេក្នុងបញ្ជីប្រទេសអាស៊ានទាំងប្រាំបួន ដែលមានការការពារជឿនលឿនជាងគេ និងមានភាពជាដៃគូដែលកំពុងលេចធ្លោជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ដើម្បីពង្រឹងការការពារទិន្នន័យ ជាពិសេសសម្រាប់កុមារ ដោយសារភាគីទាំងពីរឱ្យតម្លៃលើផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចទៅវិញទៅមក ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈចំណាត់ថ្នាក់របស់សិង្ហបុរីជាដៃគូធំជាងគេទីប្រាំសម្រាប់វិស័យសេវាកម្មរបស់សហភាពអឺរ៉ុប។[23]
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិទ្ធភាពនៃឧត្តម្មានុវត្តនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាននៅមានកម្រិតនៅឡើយ ដោយសារតែកង្វះភាពស្មោះត្រង់ក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់។ វាទើបតែនៅពាក់កណ្តាលខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៥ ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីការចរចារយៈពេល ១០ ម៉ោងជាមួយកម្ពុជានៅខេត្តស្រះកែវ (Sa Kaeo) ដែលស្ថិតនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនរួម ទើបការទម្លាយភាពទាល់ច្រកក្នុងការចែករំលែកព័ត៌មានសម្ងាត់ត្រូវបានសម្រេច។[24] ខេត្តស្រះកែវ គឺជាទីតាំងដែលលោកស្រី ភែថងថាន បានទៅបំពេញទស្សនកិច្ចកាលពីខែមិថុនា ខណៈដែលសកម្មភាពឆបោកនៅក្នុងទីក្រុងប៉ោយប៉ែតដែលនៅជាប់នោះបានបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភ។[25] ទោះបីជាទាំងថៃ និងកម្ពុជាបានប្រញាប់ប្រញាល់ផ្សព្វផ្សាយពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបង្ក្រាបតាមបណ្តោយព្រំដែនរបស់ពួកគេក៏ដោយ ក៏បាតុភូតនៃ “ការបង្ក្រាបបង្អួតភ្នែក” (show crackdowns) ជារឿងធម្មតាទៅហើយនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលវាបម្រើដល់ការការពារ និងគាំទ្រដល់ឧស្សាហកម្មជួញដូរមនុស្ស និងឧក្រិដ្ឋកម្មសាយប័រដែលមានការចាត់តាំង[26] ខណៈដែលការប៉ាន់ស្មានខ្លះបង្ហាញថា ចំណូលដែលបានមកពីសកម្មភាពទាំងនេះអាចលើសពី ១៩ ប៊ីលានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ឬស្មើនឹង ៦០ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់កម្ពុជា។[27]
សំណាងក្នុងទម្រង់នៃការពន្យារពេល
ខណៈពេលដែលជម្លោះជាមួយកម្ពុជា និងស្ថានភាពដែលកំពុងប្រែប្រួលក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា អាចនឹងធ្វើឱ្យវឌ្ឍនភាពនៃការទប់ស្កាត់វិបត្តិឆបោកមានភាពយឺតយ៉ាវ ថៃហាក់ដូចជាទទួលបានឱកាសដកដង្ហើមមួយរយៈខ្លី ដោយសារអស្ថិរភាពនយោបាយ ដែលស្តែងឱ្យឃើញតាមរយៈការរុះរើគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងការមាននាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី។ កត្តានេះបានធ្វើឱ្យគម្រោងសាងសង់រមណីយដ្ឋានសម្រាកលំហែកាយរួមបញ្ចូលគ្នា (Integrated Resorts) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកាស៊ីណូស្របច្បាប់នោះ ត្រូវគាំងដំណើរការ។ ច្បាប់ស្តីពីកាស៊ីណូ ដែលត្រូវបានជំរុញដោយអតីតគណបក្សកាន់អំណាចភឿថៃ (PTP) ដើម្បីបង្កើនកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងពង្រឹង “អំណាចទន់” (Soft Power)[28] របស់ថៃនោះ ហាក់ដូចជាត្រូវបានរអាក់រអួលក្នុងអំឡុងពេលនៃការផ្ទេរអំណាចទៅឱ្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មី លោក អានុទីន ឆានវីរៈកុល (Anutin Charnvirakul)។ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៥ មេដឹកនាំគណបក្ស ភូមិចៃថៃ (Bhumjaithai) រូបនេះ បានបន្ទោសច្បាប់កាស៊ីណូរបស់លោកស្រី ភែថងថាន ថាជាមូលហេតុធ្វើឱ្យចំនួនភ្ញៀវទេសចរចិនធ្លាក់ចុះ ដោយព្រមានថាគោលនយោបាយប្រជាភិថុតិបែបនេះ អាចនឹងទទួលរងផលវិបាកពីប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជីនពីង (Xi Jinping)។[29] នៅក្នុងការរិះគន់របស់លោក លោក អានុទីន បានលើកឡើងថា អ្នកដែលទទួលបានផលប្រយោជន៍ចម្បង គឺជនជាតិចិនដែលរកស៊ីក្នុង “អាជីវកម្មប្រផេះ” (Grey businesses) និងក្រុមឥស្សរជននយោបាយដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយរដ្ឋាភិបាល។[30]
ទោះបីជាការលើកឡើងនេះមានចរិតនយោបាយក៏ដោយ ក៏វាមានភាពត្រឹមត្រូវខ្លះដែរ ព្រោះថាការហូរចូលនៃទុន “ពណ៌ប្រផេះ” ដែលជាការលាយឡំគ្នារវាងអាជីវកម្មស្របច្បាប់ និងស្ថាប័នរដ្ឋ បង្កើតឱ្យមានការតម្រឹមគ្នាបែបបរាសិត និងរបបចោរាធិបតេយ្យ (Kleptocracy)។ ដូចដែលបានរៀបរាប់ពីមុនអំពីករណីនៅកម្ពុជា ថៃក៏បានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ ដែលស្តែងឱ្យឃើញតាមរយៈករណីឆ្នាំ ២០២២ របស់លោក ឆៃយុទ្ធ ជីរ៉ាវ៉ាត់វរៈកុល (Chaiyuth Chirawatworakul) ឬ “ទូហាវ” (Tu Hao) ទោះបីជាការចោទប្រកាន់លើរូបលោកពីបទលាងលុយកខ្វក់ និងបទល្មើសគ្រឿងញៀនត្រូវបានទម្លាក់ចោលនៅពេលក្រោយក៏ដោយ។[31] កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ ឧត្តមសេនីយ៍ប៉ូលីសភូមិន្ទថៃ (RTP) ចំនួនពីររូប ត្រូវបានផ្ទេរចេញ (ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានកាត់ទោស) ដោយសារមានទំនាក់ទំនងជាមួយកាស៊ីណូ និងអាជីវកម្មប្រផេះក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា រួមមាន៖ ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី អេកការ៉ាត់ អ៊ិនថាស៊ឺប (Aekkarat Intasueb) និងឧត្តមសេនីយ៍ត្រី សំរិទ្ធ អិមខាម៉ុល (Samrith Emkamol) ស្នងការប៉ូលីសខេត្តតាក។[32]
អ្វីដែលសំខាន់ជាងនេះទៅទៀត នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ថៃនៅខ្វះកម្លាំងស្ថាប័ន និងឯករាជ្យភាពចាំបាច់ ដើម្បីចាត់ចែងការរំលោភបំពាននានាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តមានកាស៊ីណូខ្នាតធំ។ សូម្បីតែសិង្ហបុរី ដែលថៃព្យាយាមយកជាគំរូ និងប្រកួតប្រជែងជាមួយនោះ ក៏បានជួបការលំបាកខ្លះៗក្នុងការទប់ស្កាត់ការលាងលុយកខ្វក់ដែរ ដែលស្តែងឱ្យឃើញតាមរយៈការរំលោភលើការអនុលោមតាមច្បាប់ក្នុងករណីព្រហ្មទណ្ឌខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៣ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិការឆបោកដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយល្បែងអនឡាញនៅហ្វីលីពីន។[33] វត្តមាននៃរមណីយដ្ឋានរួមបញ្ចូលគ្នា រួមទាំងកាស៊ីណូផងនោះ ក៏អាចទាក់ទាញធាតុផ្សំនៃឧក្រិដ្ឋកម្មផងដែរ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅកន្លែងជាច្រើនក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ីបូព៌ា និងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាមួយនឹងការផ្អាកច្បាប់នេះក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក អានុទីន វាគឺជាឱកាសមួយសម្រាប់ថៃក្នុងការកែទម្រង់ស្ថាប័នតាមគំរូនៃឧត្តម្មានុវត្តរបស់អាស៊ាន និងដៃគូតំបន់ដូចជាសហភាពអឺរ៉ុប ដែលជាផលប្រយោជន៍ដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ជាតិ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ភាពងាយរងគ្រោះរបស់ថៃចំពោះការឆបោក ដែលបន្តរំខានដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋថៃ (មិនថាកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចបែបណាក៏ដោយ) នៅតែបន្តកើតមាន បើទោះបីជាមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំ និងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយក៏ដោយ។ ដូចដែលបានលើកឡើងពីមុន ជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃជាមួយកម្ពុជាដែលបានបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ជីវិតមនុស្សតាមបណ្តោយព្រំដែនរួម នឹងបន្តសាកល្បងកម្រិតនៃការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពួកគេក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាដែលមានគ្រោះថ្នាក់ដូចគ្នាសម្រាប់ប្រជាជនរៀងៗខ្លួន។ កម្ពុជា ក៏ដូចជាថៃដែរ បានប្រកាសពីជោគជ័យផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាការបង្ក្រាបកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៥ ដែលគណៈកម្មាធិការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមអ៊ីនធឺណិតដែលទើបបង្កើតថ្មី បានអះអាងថា មជ្ឈមណ្ឌលឆបោកចំនួន ៥៨ ត្រូវបានកម្ទេច ហើយជនសង្ស័យជាង ៣,០០០ នាក់ (ភាគច្រើនមកពីតំបន់ផ្សេងទៀតនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមមានជនជាតិវៀតណាម ៦៩៣ នាក់ ឥណ្ឌូណេស៊ី ៣៦៦ នាក់ និងថៃ ៨២ នាក់) ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ យុទ្ធនាការបង្ក្រាបទាំងនេះ ដែលជាផ្នែកមួយក្នុងការរក្សាសុពលភាពចំពោះមុខសាធារណជនក្នុងបរិបទនៃឧក្រិដ្ឋកម្មដែលកំពុងកើនឡើង គឺគ្រាន់តែជាការដោះស្រាយនៅផ្នែកខាងលើនៃបញ្ហាប៉ុណ្ណោះ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ដែលខ្វះការគ្រប់គ្រងច្បាប់ច្បាស់លាស់ ភាពមិនប្រាកដប្រជា និងពោរពេញដោយអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធនោះ៕
Mark S. Cogan
លោក Mark S. Cogan សាស្ត្រាចារ្យរងផ្នែកសិក្សាសន្តិភាព និងជម្លោះ នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kansai Gaidai
Notes –
[1] “Online Fraud Cost Thailand 60 Billion Baht in 2024, Report Reveals.” (2025, April 2). The Nation. https://www.nationthailand.com/news/general/40048240.
[2] “Thailand Faces ₿115.3B Scam Crisis – GASA 2025 Report.” (2025, August 5). Global Anti-Scam Alliance. https://www.gasa.org/post/thailand-faces-unprecedented-scam-crisis-with-thb-115-3-billion-lost-annually.
[3] Goldstein, L. (2025, February 19). “Thousands rescued from illegal scam compounds in Myanmar as Thailand launches huge crackdown.” The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2025/feb/19/myanmar-scam-call-centre-compound-rescues-thailand-crackdown.
[4] Myanmar Transfers 94 Chinese Scammers to China via Thailand. (2025, August 20). https://www.khaosodenglish.com/news/2025/08/20/myanmar-transfers-94-chinese-scammers-to-china-via-thailand/
[5] Davidson, H., & Lin, C. (2022, August 23). “Hundreds of Taiwanese trafficked to Cambodia and held captive by telecom scam gangs.” The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2022/aug/23/hundreds-of-taiwanese-trafficked-to-cambodia-and-held-captive-by-telecom-scam-gangs.
[6] Policy Statement of the Council of Ministers, Delivered by Prime Minister Paetongtarn Shinawatra to the National Assembly, September 14, 2024.
[7] “Thai Police to Return 10 Chinese Suspects Linked to Actor’s Abduction.” (2025, February 14). Reuters. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-police-return-10-chinese-suspects-linked-actors-abduction-2025-02-14/.
[8] Rungjirajittranon, M., & Lai, S. (2025, January 29). “Chinese Tourists Fear Kidnappings by Scam Centres in Thailand.” Hong Kong Free Press HKFP. https://hongkongfp.com/2025/01/29/chinese-tourists-fear-kidnappings-by-scam-centres-in-thailand/.
[9] “Thailand Releases Draft Cybersecurity Law Amendments for Public Consultation.” (2025, August 1). MLex. https://www.mlex.com/mlex/articles/2372091/thailand-releases-draft-cybersecurity-law-amendments-for-public-consultation.
[10] “Thailand Ramps up Crackdown on Online Fraud, Targeting Digital Platforms and Consumer Protection.” (2025, July 19). The Nation. https://www.nationthailand.com/news/policy/40052759.
[11] “China, Myanmar, Thailand Reaffirm Commitment to Combat Transnational Telecom Fraud.” (2025, March 3). Xinhua. https://english.news.cn/20250303/097fe97bc8c8400799565ebada41a416/c.html.
[12] “Thailand Sees Notable Decline in Cybercrime Cases after Intensified Crackdown.” (2025, March 18). Xinhua. https://english.news.cn/20250318/b500278a8bdf4415ac01695aded80214/c.html.
[13] The Royal Decree on Measures for Prevention and Suppression of Technology Crimes B.E. 2566 (2023) and the Draft Cyber Security Maintenance Act. (2025, June 4). University of Phayao. https://www.up.ac.th/NewsRead.aspx?itemID=34578.
[14] “Hundreds Of Thousands Trafficked to Work as Online Scammers in SE Asia, Says UN Report.” (2023, August 29). OHCHR. https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/08/hundreds-thousands-trafficked-work-online-scammers-se-asia-says-un-report.
[15] Duangdee, V. (2025, February 1). “Myanmar Scam Operations Move South along Thai Border.” Voice of America. https://www.voanews.com/a/myanmar-scam-operations-move-south-along-thai-border/7959295.html.
[16] Beech, H. (2025, February 27). “On a Lawless Tropical Border, the Global Scam Industry Thrives.” The New York Times. https://www.nytimes.com/2025/02/27/world/asia/scam-centers-myanmar-thailand-china.html.
[17] Kelliher, F., & Mureithi, C. (2025, September 9). “‘I Broke Completely’: How Jobseekers from Africa are Being Tricked into Slavery in Asia’s Cyberscam Compounds.” The Guardian. https://www.theguardian.com/global-development/2025/sep/09/cyberslavery-kenya-uganda-ethiopia-southeast-asia-myanmar-scam-centres.
[18] Loughlin, N. (2024, September 13). “Crime Meets Embedded Corruption in Cambodia.“ Global China Pulse. https://globalchinapulse.net/transnational-crime-meets-embedded-corruption-in-cambodia/.
[19] “Myanmar Junta Set to Axe Police Units Because of Shortage of Officers.” (2022, March 4). The Irrawaddy. https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-set-to-axe-police-units-because-of-shortage-of-officers.html.
[20] “UN Demands Answers from Thailand over Human Trafficking Scams.” (2025, June 23). The Nation. https://www.nationthailand.com/news/asean/40051619.
[21] Bryant, M. (2025, June 27). “Denmark to Tackle Deepfakes by Giving People Copyright to their own Features.” The Guardian. https://www.theguardian.com/technology/2025/jun/27/deepfakes-denmark-copyright-law-artificial-intelligence.
[22] “New Law Targets Data Thieves.” (2025, April 21). Bangkok Post. https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3007832/new-law-targets-data-thieves.
[23] Yau, J. (2025, March 5). Singapore, EU to Strengthen Bilateral Cooperation for Personal Data Protection.” GovInsider. https://govinsider.asia/intl-en/article/singapore-eu-to-strengthen-bilateral-cooperation-for-personal-data-protection.
[24] “Cambodia Pledges Anti-Scammer Cooperation with Thailand After 10-Hour Talks.” (2025, September 16). Khaosod English. https://www.khaosodenglish.com/news/2025/09/16/cambodia-pledges-anti-scammer-cooperation-with-thailand-after-10-hour-talks/.
[25] “PM to Visit Sa Kaeo to Intensify Crackdown on Poi Pet Online Scams.” (2025, June 25). The Nation. https://www.nationthailand.com/news/asean/40051733.
[26] Sims, J. (2025). “Policies and Patterns: State-Abetted Transnational Crime in Cambodia as a Global Security Threat.” Humanity Research Consultancy, p. 38.
[27] Sriyai, S. (2025). “Borderland Scam Centres and Cyber Threats: Policy Considerations for Thailand.” ISEAS Perspective, Vol.60. https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/2025/07/ISEAS_Perspective_2025_60.pdf.
[28] Cogan, M. S. (2024, January 19). “The Self-Defeating Nature of Thailand’s ‘Soft Power’ Push.” The Diplomat. https://thediplomat.com/2024/02/the-self-defeating-nature-of-thailands-soft-power-push/.
[29] “Anutin Blames Casino Legalisation Plan for Decline in Chinese Tourist Arrivals.” (2025, July 9). The Nation. https://www.nationthailand.com/news/politics/40052341.
[30] Ibid.
[31] Ngamkham, W. (2025, February 11). “‘Tuhao’ Acquitted of Money-Laundering and Drug Charges.” Bangkok Post. https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2958981/tuhao-acquitted-of-money-laundering-and-drug-charges.
[32] “2 Police Generals Transferred for Alleged Links to Grey Businesses in Myanmar.” (2025, February 12). Thai PBS World. https://world.thaipbs.or.th/detail/2-police-generals-transferred-for-alleged-links-to-grey-businesses-in-myanmar/56503.
[33] Lindenberg, S. (2025, July 7). “Singapore Issues S$27.5m Penalty over Gambling-Linked AML Lapses.” NEXT.Io. https://next.io/news/regulation/singapore-issues-27m-penalty-gambling-aml-lapses/.